Foto: Shutterstock
Opera je jedna od najsloženijih i najbogatijih umetničkih formi koja vekovima spaja muziku, pozorište, književnost, glumu i vizuelnu umetnost. Od svojih početaka na evropskim dvorovima do najvećih svetskih scena, opera je ostala simbol kulturnog nasleđa i umetničke raskoši.
Početak opere vezuje se za kraj 16. veka i italijanski grad Firencu, gde je grupa umetnika i intelektualaca poznata kao Firentinska kamera pokušala da obnovi ideal antičke grčke drame – spoj poezije i muzike. Kao prva opera u istoriji najčešće se navodi delo „Dafne“ Jakopa Perija, nastalo oko 1597. godine, dok je prva sačuvana opera „Euridika“ istog autora izvedena 1600. godine.
Već tokom 17. veka opera se brzo proširila Italijom, a zatim i širom Evrope. Otvaranjem prvih javnih operskih kuća u Veneciji opera više nije bila namenjena samo plemstvu, već je postala dostupna široj publici.
Tokom baroka opera je doživela veliki razvoj, a među najznačajnijim kompozitorima tog perioda bio je Klaudio Monteverdi, čije delo „Orfej“ iz 1607. godine predstavlja jedno od prvih velikih remek-dela operske umetnosti.
U 18. veku opera se razvijala kroz različite pravce. Dok je ozbiljna opera (opera seria) obrađivala mitološke i istorijske teme, komična opera (opera buffa) donosila je priče iz svakodnevnog života, humor i društvenu kritiku.
Poseban procvat opera doživljava u 19. veku, kada nastaju dela najvećih majstora ove umetnosti. Volfgang Amadeus Mocart ostavio je neizbrisiv trag operama poput „Figarova ženidba“, „Don Đovani“ i „Čarobna frula“. Italijanski kompozitori Đuzepe Verdi i Đoakino Rosini obeležili su epohu velikih melodija i snažnih dramskih priča, dok je Rihard Vagner promenio shvatanje opere uvodeći ideju sveobuhvatnog umetničkog dela u kojem se muzika, scena i drama potpuno povezuju.
Opera je kroz istoriju često bila mnogo više od zabave. Ona je govorila o ljubavi, politici, društvenim nepravdama, ljudskim slabostima i velikim istorijskim događajima. Njene arije postale su deo svetske kulturne baštine, a likovi poput Verdijeve „Aide“, Pučinijeve „Mimi“ iz „Boema“ ili „Madam Baterflaj“ postali su poznati širom sveta.
U Srbiji operska tradicija razvijala se tokom 20. veka, a posebno mesto zauzima Opera Narodnog pozorišta u Beogradu, koja je osnovana 1920. godine. Na njenoj sceni izvođena su najznačajnija dela domaćih i svetskih kompozitora, a kroz decenije su stasavali brojni srpski operski pevači.
Danas opera živi na velikim scenama poput milanske Skale, njujorškog Metropolitena i bečke Državne opere, ali i kroz savremene projekte koji ovu umetnost približavaju novim generacijama.
Više od četiri veka nakon svog nastanka, opera i dalje ostaje jedinstveni spoj ljudskog glasa, emocije i muzike – umetnost koja povezuje prošlost i sadašnjost.
