Foto: Shutterstock
Srpska pravoslavna crkva i vernici danas, 20. oktobra, obeležavaju Srđevdan, praznik posvećen Svetim mučenicima Sergiju i Vakhu. Za ovaj dan vezuju se brojni narodni običaji i verovanja, a prema tradiciji, Srđevdan se smatra granicom između jeseni i zime.
Sveti Sergije i Vakho bili su rimski dostojanstvenici na dvoru cara Maksimijana. Prema hrišćanskom predanju, stradali su zbog svoje vere, a Srpska pravoslavna crkva ih proslavlja 20. oktobra, odnosno 7. oktobra po julijanskom kalendaru.
ŠTA SE PREMA NARODNOM VEROVANJU NE RADI NA SRĐEVDAN?
U narodu se ovaj praznik vezuje za odmor od težih poslova, posebno onih koji se obavljaju na otvorenom. Prema običajima koji su se prenosili s generacije na generaciju, na Srđevdan se posebno vodi računa o sledećem:
Ne ore se i ne obavljaju poljski radovi – ratari su tradicionalno izbegavali da na ovaj dan izlaze u polje sa volovima i započinju oranje.
Izbegavaju se teški kućni poslovi – prema narodnom običaju, praznik treba provesti u miru, bez napornog rada.
Poštuju se praznik i porodična tradicija – vernici koji obeležavaju Srđevdan pripremaju slavski kolač, pale slavsku sveću i okupljaju porodicu.
NARODNA VEROVANJA VEZANA ZA SRĐEVDAN
Prema narodnom predanju, Srđevdan označava prirodnu granicu između jeseni i zime. Postoji i verovanje da na ovaj dan divlje životinje postaju pitome i krotke.
U narodu se Svetom Srđi pripisuju i posebna zaštitnička svojstva. Prema jednom od verovanja, na njegov praznik trebalo bi da ozdrave oni koji boluju od srdobolje, odnosno dizenterije, kao i od bolesti kostiju. Ovo su narodna verovanja, a ne medicinski potvrđene činjenice.
Za Svetog Srđu vezuje se i predanje da na svoj dan obilazi opančare i obućare i zajedno s njima proslavlja praznik.
SRĐEVDAN KAO KRSNA SLAVA
Srđevdan je krsna slava brojnih pravoslavnih porodica. Običaj je da se pripreme slavski kolač i žito, zapali slavska sveća i praznik obeleži u krugu porodice i prijatelja.
Da li će slavska trpeza biti mrsna ili posna zavisi od dana u nedelji na koji praznik pada. Kada Srđevdan padne u sredu ili petak, poštuju se pravila posta.
Prema pojedinim istraživanjima i lokalnoj tradiciji, selo Gorobilje kod Požege poznato je po većem broju porodica koje slave Srđevdan.
Narodni običaji i verovanja razlikuju se od kraja do kraja, dok je suština praznika za vernike u poštovanju svetitelja, molitvi i očuvanju porodične tradicije.
