Foto: Shutterstock
Toplotni talas koji je zahvatio Srbiju ponovo je pokazao koliko su javne česme važne građanima tokom vrelih dana. Međutim, malo ko zna da iza postavljanja jedne javne česme stoji procedura koja uključuje gradsku opštinu, Grad Beograd i JKP „Beogradski vodovod i kanalizacija“.
U Beogradu je trenutno 203 javne česme i 44 fontane, a za njihovo održavanje je iz gradskog budžeta za 2026. godinu izdvojeno gotovo 120 miliona dinara, odnosno 119.999.996,05 dinara sa PDV-om.
Od ukupno 203 javne česme, njih sedam koristi izvorsku vodu, dok su ostale priključene na javnu vodovodnu mrežu.
GRAĐANI NE PODNOSE ZAHTEV DIREKTNO ZA POSTAVLJANJE ČESME
Ako građani žele da se na određenoj lokaciji postavi nova javna česma, zahtev se podnosi nadležnoj gradskoj opštini.
Opština zatim utvrđuje prioritete na svojoj teritoriji i podnosi zahtev Sekretarijatu za komunalne i stambene poslove. Sekretarijat, u saradnji sa JKP „Beogradski vodovod i kanalizacija“, proverava da li postoje uslovi za postavljanje česme i da li je ona predviđena programom za tekuću godinu.
Kako navode iz Sekretarijata, upravo gradska opština određuje prioritete za postavljanje tipskih montažno-demontažnih javnih česama.
Članom 55. Odluke o komunalnom redu propisano je da postavljanje takvih česama obezbeđuju Grad Beograd, odnosno gradske opštine, preko JKP „Beogradski vodovod i kanalizacija“.
Nakon postavljanja, gradska opština može da zatraži da se česma preda na dalje održavanje u okviru Programa redovnog održavanja.
AKO JE ČESMA DEO VEĆEG PROJEKTA, PROCEDURA JE SLOŽENIJA
Kada se česma ili fontana gradi u okviru većeg projekta uređenja parka, trga ili druge javne površine, primenjuje se drugačija procedura.
Tada se primenjuju odredbe Zakona o planiranju i izgradnji, a lokacija i izgled objekta moraju biti usklađeni sa važećom urbanističkom i planskom dokumentacijom.
U zavisnosti od projekta, mogu biti potrebni lokacijski uslovi i građevinska dozvola.
Ukoliko se radi o prostoru pod posebnom zaštitom, u postupak se mogu uključiti i druge nadležne institucije, poput Zavoda za zaštitu spomenika kulture.
Za veće projekte javnu nabavku sprovodi investitor, dok kod tipskih montažno-demontažnih česama koje se postavljaju u okviru programa redovnog održavanja radove izvodi JKP „Beogradski vodovod i kanalizacija“.
KOLIKO KOŠTA JAVNA ČESMA?
Ne postoji jedna jedinstvena cena za izgradnju javne česme, jer trošak zavisi od tipa objekta, materijala, opreme i radova potrebnih za priključivanje na vodovodnu mrežu.
Prema proceni Nebojše Džavrića, vlasnika i direktora firme „Izvor Džavrić“, izrada same javne česme može da košta između 2.000 i 3.500 evra.
Međutim, u tu cenu nisu uračunati priključak na vodovod, iskop i drugi građevinski radovi, koji se obračunavaju posebno.
Kod fontana su troškovi znatno veći. Manje fontane sa potapajućim pumpama mogu koštati oko 10.000 do 15.000 evra, dok složeniji sistemi mogu zahtevati višemilionska ulaganja.
NA ŠTA SE TROŠI NOVAC ZA ODRŽAVANJE?
Gotovo 120 miliona dinara, koliko je Beograd za 2026. godinu izdvojio za javne česme i fontane, ne odnosi se samo na njihovo čišćenje.
Kod javnih česama program obuhvata:
- čišćenje i pranje;
- zamenu i popravku slavina;
- građevinske radove;
- farbanje;
- uklanjanje grafita;
- postavljanje novih česama;
- održavanje česama sa izvorskom vodom;
- interventne radove;
- izradu tehničke dokumentacije;
- potrošnju vode;
- puštanje česama u rad i njihovo isključivanje.
Kod fontana se dodatno finansiraju održavanje i popravke elektromašinske opreme, doziranje hemikalija, sanacije, tehnička dokumentacija, kao i potrošnja vode i električne energije.
ŠTA GRAĐANI MOGU DA URADE?
Ako određeni kraj, naselje ili park nema javnu česmu, građani mogu da se obrate svojoj gradskoj opštini i podnesu zahtev sa predlogom lokacije.
Opština zatim razmatra predlog i utvrđuje prioritete na svojoj teritoriji. Nakon toga nadležne gradske službe i JKP „Beogradski vodovod i kanalizacija“ proveravaju tehničke i druge uslove za postavljanje česme.
Dakle, put od predloga građana do nove javne česme nije jednostavan: najpre se određuje prioritet na nivou opštine, zatim se proveravaju uslovi i mogućnost realizacije, a potom se, u zavisnosti od vrste projekta, sprovode potrebne urbanističke, tehničke i građevinske procedure.
