Foto: Shutterstock
Kupovna moć građana Srbije značajno se promenila u poslednjih 14 godina. Dok su za pokriće prosečne potrošačke korpe početkom 2012. godine bile potrebne više od jedne i po prosečne neto plate, u maju 2026. godine bilo je potrebno 0,94 prosečne zarade.
Podaci Ministarstva unutrašnje i spoljne trgovine o kretanju kupovne moći od januara 2012. do maja 2026. godine pokazuju da je odnos prosečne zarade i potrošačke korpe tokom ovog perioda postajao sve povoljniji.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, prosečna neto zarada u maju 2026. godine iznosila je 118.398 dinara.
PROSEČNA KORPA PRVI PUT ISPOD JEDNE PLATE KRAJEM 2024. GODINE
U januaru 2012. godine prosečna neto plata iznosila je 36.639 dinara, dok je prosečna potrošačka korpa koštala 55.948,90 dinara. Za njeno pokriće bilo je potrebno 1,53 prosečne zarade.
Tokom narednih godina odnos korpe i zarade postepeno se smanjivao. Prosečan odnos za 2019. godinu iznosio je 1,30, 2020. godine 1,22, a 2021. godine 1,17.
Prekretnica je bila 2024. godina, kada je odnos prosečne korpe i prosečne zarade prvi put na godišnjem nivou pao blizu jedne plate. U decembru 2024. godine iznosio je 0,98, dok je prosek za celu godinu bio 1,06.
Tokom 2025. godine prosečan odnos dodatno je smanjen na 0,99, a u maju 2026. godine iznosio je 0,94.
To znači da je prema ovom pokazatelju za pokriće prosečne potrošačke korpe u maju bilo potrebno manje od jedne prosečne neto zarade.
MINIMALNA KORPA JOŠ MANJI DEO PROSEČNE PLATE
Još izraženiji pad odnosa zabeležen je kod minimalne potrošačke korpe.
U januaru 2012. godine minimalna korpa iznosila je 29.730,13 dinara, odnosno oko 0,81 prosečne neto zarade. Tokom 2013. godine odnos je bio 0,80, dok je u narednim godinama postepeno opadao.
Godine 2019. odnos minimalne korpe i prosečne zarade prvi put je pao ispod 0,70 i iznosio je 0,67. U 2020. godini bio je 0,63, dok je tokom naredne tri godine iznosio oko 0,60.
U 2024. godini odnos je pao na 0,55, a tokom 2025. godine na prosečnih 0,51.
U maju 2026. godine za pokriće minimalne potrošačke korpe bilo je potrebno 0,48 prosečne neto zarade.
PLATA PORASLA, ALI I TROŠKOVI ŽIVOTA
Podaci pokazuju da je prosečna neto zarada sa 36.639 dinara u januaru 2012. godine porasla na 118.398 dinara u maju 2026. godine.
Istovremeno, prosečna potrošačka korpa povećana je sa 55.948,90 na 110.739,43 dinara, dok je minimalna potrošačka korpa porasla sa 29.730,13 na 57.188,42 dinara.
Ovi podaci pokazuju da je odnos zarada i troškova prosečne i minimalne potrošačke korpe tokom posmatranog perioda postajao povoljniji, odnosno da je za njihovo pokriće bilo potrebno sve manje prosečnih plata.
Ipak, pokazatelj kupovne moći zasnovan na prosečnoj zaradi ne znači da svaki zaposleni može da pokrije potrošačku korpu jednom platom. Prosečna zarada nije isto što i plata koju prima većina zaposlenih, pa se stvarna mogućnost podmirivanja troškova razlikuje od domaćinstva do domaćinstva.
