Foto: Shutterstock
Visina poreza na imovinu u Srbiji ne zavisi samo od površine stana, već i od zone u kojoj se nekretnina nalazi, prosečne cene kvadrata, starosti objekta i poreske stope koju određuje lokalna samouprava. Zbog toga dva stana iste kvadrature mogu imati različit iznos poreza, čak i kada se nalaze u istoj zgradi.
Na konačan iznos utiče i to da li vlasnik u stanu zaista živi i ima prijavljeno prebivalište. U tom slučaju može da ostvari poresko umanjenje od 50 odsto, najviše do 20.000 dinara godišnje, ukoliko ispunjava zakonske uslove.
ZONA I PROSEČNA CENA KVADRATA UTIČU NA POREZ
Za fizička lica koja ne vode poslovne knjige, vrednost stana za potrebe obračuna poreza utvrđuje lokalna poreska administracija. Među osnovnim elementima su korisna površina nekretnine i prosečna cena kvadratnog metra u zoni u kojoj se stan nalazi.
Zone određuju gradovi i opštine, uzimajući u obzir komunalnu opremljenost, saobraćajnu povezanost i dostupnost javnih i drugih sadržaja. Lokalne samouprave objavljuju prosečne cene nepokretnosti po zonama za svaku godinu.
Zbog toga stan od 60 kvadrata u centralnoj zoni može imati višu poresku osnovicu od stana iste površine na periferiji. Na konačan iznos utiče i poreska stopa koju propisuje lokalna samouprava u granicama određenim zakonom.
STAROST STANA MOŽE DA SMANJI PORESKU OSNOVICU
Na obračun poreza može uticati i amortizacija, odnosno umanjenje vrednosti nekretnine zbog starosti. Lokalna samouprava odlučuje da li će primenjivati ovo umanjenje i određuje odgovarajuću stopu u skladu sa zakonom.
Ukoliko se amortizacija primenjuje, stariji stan može imati nižu poresku osnovicu od novog stana iste površine u istoj zoni. Zato je važno proveriti da li su u poreskom rešenju pravilno navedeni godina izgradnje, odnosno poslednje rekonstrukcije objekta, kao i primenjeno umanjenje.
Obično renoviranje enterijera ne treba automatski poistovećivati sa rekonstrukcijom u smislu propisa o planiranju i izgradnji.
KO IMA PRAVO NA UMANJENJE POREZA OD 50 ODSTO?
Vlasnik stana ili kuće može da ostvari umanjenje utvrđenog poreza za 50 odsto, ali najviše do 20.000 dinara godišnje, ako u toj nekretnini stanuje i na toj adresi ima prijavljeno prebivalište.
Za ostvarivanje ovog prava potrebno je ispuniti oba uslova. Sama prijava prebivališta, bez stanovanja u nekretnini, nije dovoljna. Isto tako, stvarno stanovanje bez prijavljenog prebivališta na toj adresi ne ispunjava propisane uslove.
Vlasnik koji stan izdaje, koristi ga samo povremeno ili ga drži praznim, po pravilu ne može da ostvari ovo umanjenje ako u njemu ne stanuje i nema prijavljeno prebivalište.
Kada postoji više suvlasnika, pravo na poreski kredit ostvaruje se srazmerno vlasničkom udelu, pod uslovom da su ispunjeni zakonski uslovi.
ISTA KVADRATURA NE ZNAČI I ISTI POREZ
Na obračun može uticati i podatak o korisnoj površini stana. Za poreske potrebe ona se utvrđuje prema zakonskim pravilima, pa se ne mora uvek poklapati sa površinom navedenom u oglasu za prodaju ili izdavanje nekretnine.
Razlike u poreskim rešenjima mogu nastati i zbog različitih suvlasničkih udela, lokalnih poreskih stopa ili primene progresivnih stopa na delove poreske osnovice.
ŠTA PROVERITI AKO JE POREZ NEOČEKIVANO VISOK?
U poreskom rešenju treba proveriti:
- zonu u kojoj se nekretnina nalazi;
- evidentiranu korisnu površinu stana;
- prosečnu cenu kvadrata za odgovarajuću zonu;
- godinu izgradnje ili poslednje rekonstrukcije;
- primenjenu amortizaciju;
- vlasnički udeo i obračunatu poresku stopu;
- da li je priznato umanjenje za stanovanje, ukoliko vlasnik ispunjava uslove.
Podaci o zonama, prosečnim cenama, poreskim stopama i amortizaciji mogu se proveriti u odlukama nadležnog grada ili opštine. Stanje zaduženja moguće je pratiti i preko Jedinstvenog informacionog sistema lokalne poreske administracije.
Ako rešenje sadrži netačne podatke, vlasnik treba da se obrati nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji i postupi u skladu sa poukom o pravnom sredstvu navedenom u rešenju.
Porez na imovinu, dakle, ne određuje samo broj kvadrata. Na njegovu visinu utiču lokacija, starost nekretnine, lokalni propisi i pravo vlasnika na poresko umanjenje.
