Foto: Shutterstock
Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas, 8. novembra, obeležavaju Mitrovdan – praznik posvećen Svetom velikomučeniku Dimitriju Solunskom. Ovaj dan u crkvenom kalendaru označen je crvenim slovom, a Mitrovdan je jedna od najrasprostranjenijih krsnih slava u Srbiji.
Sveti Dimitrije živeo je u Solunu krajem trećeg i početkom četvrtog veka, u vreme progona hrišćana u Rimskom carstvu. Prema crkvenom predanju, bio je vojni zapovednik koji je otvoreno ispovedao hrišćansku veru, uprkos naređenju cara Maksimijana da progoni hrišćane. Zbog toga je zatvoren, mučen i pogubljen.
Nakon njegove smrti, solunski hrišćani tajno su sahranili njegovo telo, a na mestu groba kasnije je podignuta crkva. Sveti Dimitrije poštovan je kao zaštitnik Soluna, a zbog predanja o miru koji je poticao iz njegovih moštiju poznat je i kao Mirotočivi.
MITROVDAN KAO KRSNA SLAVA
Mitrovdan je krsna slava velikog broja porodica u Srbiji. Prema podacima koje prenosi Radio-televizija Vojvodine, pozivajući se na Tanjug, po broju svečara nalazi se na petom mestu među slavama koje se obeležavaju u našoj zemlji.
Porodice koje slave Mitrovdan tradicionalno pripremaju slavski kolač i žito, pale slavsku sveću i okupljaju se u molitvi i porodičnom slavlju. U pravoslavnim hramovima služe se liturgije posvećene ovom svetitelju.
OBIČAJI I VEROVANJA VEZANI ZA MITROVDAN
U narodnoj tradiciji Mitrovdan se smatra granicom između jeseni i zime. Nekada su se do ovog praznika završavali veliki poljski radovi, a stoka se vraćala sa letnjih ispaša i smeštala u zimske obore.
Za ovaj dan vezuje se i poznata narodna izreka: „Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak“. Ona potiče iz vremena kada su se hajduci pred zimu razilazili i sklanjali kod svojih jataka, a ponovo okupljali na proleće.
Postoji i verovanje da na Mitrovdan treba biti u svom domu, kao i da vremenske prilike na ovaj praznik nagoveštavaju kakva će biti zima. Prema narodnom predanju, sneg i mraz najavljuju hladnu zimu, dok lepo i sunčano vreme ukazuje na blaže zimske mesece.
U pojedinim krajevima sačuvano je i verovanje da na ovaj dan ne treba grditi decu. Ipak, reč je o narodnim običajima i predanjima, a ne o crkvenim pravilima.
SVETITELJ POŠTOVAN I VAN SRBIJE
Kult Svetog Dimitrija posebno je rasprostranjen među pravoslavnim narodima, naročito u Grčkoj, Rusiji i Srbiji. U njegovu čast podignuti su brojni hramovi, a među svetinjama posvećenim ovom svetitelju nalaze se i crkva u kompleksu Pećke patrijaršije i kapela u manastiru Visoki Dečani.
Mitrovdan se svake godine obeležava 8. novembra po novom, odnosno 26. oktobra po starom kalendaru.
