Foto: Shutterstock
Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas, 14. novembra, obeležavaju praznik Svetih Vrača Kozme i Damjana, svetitelja koji su u narodu poznati kao besrebrenici i zaštitnici lekarske profesije.
Sveti Kozma i Damjan bili su rođena braća, poreklom iz Male Azije, koji su se bavili lečenjem ljudi i životinja. Prema hrišćanskom predanju, Bog im je podario dar isceljenja, a oni su svoj život posvetili pomaganju bolesnima, ne tražeći zauzvrat novac niti bilo kakvu materijalnu nadoknadu.
Upravo zbog toga dobili su naziv besrebrenici, odnosno oni koji ne primaju srebro za svoj rad. Verovali su da dar lečenja treba koristiti radi pomaganja drugima, a ne radi lične koristi.
PREDANJE O TRI JAJA ZBOG KOJIH SU SE BRAĆA POSVAĐALA
Za Svete Vrače vezuje se i poznato predanje o ženi po imenu Paladija, koju su braća izlečila od teške bolesti.
U znak zahvalnosti, ona je Damjanu ponudila tri jajeta. On ih je prihvatio tek nakon što ga je žena zaklela Svetom Trojicom.
Kozma je zbog toga zamerio bratu, smatrajući da je prekršio njihovo pravilo da za lečenje ne primaju nikakvu nagradu. Prema predanju, čak je zatražio da posle smrti ne budu sahranjeni jedan pored drugog.
Ipak, nakon njihove smrti, braća su sahranjena zajedno u mestu Feremanu, u skladu sa Božjim otkrovenjem.
ZAŠTITNICI LEKARA I BOLESNIH
Sveti Kozma i Damjan posebno se poštuju među zdravstvenim radnicima, jer se smatraju zaštitnicima lekarske profesije.
Njihov praznik obeležava se u brojnim zdravstvenim ustanovama, a lekari i medicinsko osoblje ih slave kao svoje nebeske zaštitnike.
Na ikonama i freskama najčešće su prikazani u srednjovekovnoj odeći, sa kovčežićima u kojima su nosili lekove. Jedna od poznatijih fresaka sa njihovim likovima nalazi se u Pećkoj patrijaršiji, iznad sarkofaga arhiepiskopa Danila Drugog.
ŠTA KAŽU NARODNI OBIČAJI I VEROVANJA?
Prema narodnom verovanju, Svete Vrače posebno treba posvetiti molitvi za zdravlje i ozdravljenje. Bolesnici se zavetuju ovim svetiteljima da će ih posebno poštovati i praznovati ukoliko ozdrave.
U pojedinim krajevima Srbije postoji običaj da se na ovaj dan izbegavaju teški fizički poslovi, naročito radovi na velikim visinama. Takođe, postoji verovanje da bez preke potrebe ne treba izlaziti iz kuće.
Ova verovanja deo su narodnog običajnog nasleđa i razlikuju se od kraja do kraja.
SVETI VRAČI SU ČESTA KRSNA SLAVA U SRBIJI
Iako praznik u crkvenom kalendaru nije označen crvenim slovom, veliki broj porodica u Srbiji proslavlja Svete Vrače kao svoju krsnu slavu.
Praznik se obeležava dva puta godišnje – 14. jula i 14. novembra. Novembarski praznik posvećen je Svetim Kozmi i Damjanu Azijskim.
Ove godine Svete Vrače porodice slave u subotu, 14. novembra, a prema crkvenom kalendaru, ovog dana ne posti se.
Poruka ovog praznika, koja se prenosi vekovima, jeste da su znanje, humanost i pomaganje drugima vrednosti koje ne bi trebalo da imaju cenu.
