Foto: Shutterstock
Svetski dan borbe protiv pneumonije, odnosno upale pluća, obeležava se 12. novembra sa ciljem podizanja svesti o ovoj ozbiljnoj respiratornoj bolesti, značaju prevencije, pravovremene dijagnostike i dostupnog lečenja. Pneumonija može pogoditi osobe svih uzrasta, ali su posebno ugroženi mala deca, stariji građani i osobe sa hroničnim oboljenjima i oslabljenim imunitetom.
Podaci iz Srbije ukazuju na značajan zdravstveni teret ove bolesti. Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, koji su objavljeni povodom ovog dana 2024. godine, tokom prethodne sezone respiratornih infekcija više od 15.000 pacijenata primljeno je na bolničko lečenje zbog upale pluća. U primarnoj zdravstvenoj zaštiti registrovano je i 28.306 prvih poseta pacijenata kod kojih je pneumonija postavljena kao dijagnoza.
Dodatnu zabrinutost izaziva i nedovoljan obuhvat vakcinacijom protiv pneumokoka među odraslima iz rizičnih grupa. Prema podacima koje su zdravstveni stručnjaci izneli u novembru 2025. godine, u Srbiji se protiv pneumokoka godišnje vakciniše oko 9.000 građana iz rizičnih kategorija.
KO JE NAJUGROŽENIJI?
Pneumonija je infekcija plućnog tkiva koju mogu izazvati bakterije, virusi i gljivice. Među najpoznatijim bakterijskim uzročnicima je pneumokok (Streptococcus pneumoniae).
Posebno su ugrožene osobe starije od 65 godina, mala deca, hronični bolesnici, osobe sa dijabetesom, bolestima srca i pluća, malignim oboljenjima, kao i ljudi sa oslabljenim imunološkim sistemom.
Bolest se može ispoljiti povišenom telesnom temperaturom, kašljem, otežanim disanjem, bolom u grudima, drhtavicom, umorom i opštom slabošću. Kod starijih osoba simptomi ponekad mogu biti manje karakteristični, zbog čega je važno obratiti pažnju i na naglu malaksalost, konfuziju ili pogoršanje opšteg stanja.
VAKCINACIJA I PREVENCIJA SU OD VELIKOG ZNAČAJA
U Srbiji je 2018. godine uvedena obavezna imunizacija dece pneumokoknom konjugovanom vakcinom, što je doprinelo smanjenju teških pneumokoknih infekcija. Vakcinacija je značajna i za odrasle koji pripadaju rizičnim kategorijama, a o indikacijama i mogućnosti imunizacije potrebno je razgovarati sa izabranim lekarom.
Svetska zdravstvena organizacija ističe da se rizik od pneumonije može smanjiti vakcinacijom, pravilnom ishranom, održavanjem higijene i smanjenjem izloženosti zagađenom vazduhu i duvanskom dimu. Bakterijske upale pluća mogu se lečiti antibioticima, ali terapiju mora odrediti lekar, u skladu sa uzročnikom i stanjem pacijenta.
Svetski dan borbe protiv pneumonije podseća da upala pluća nije bezazlena bolest i da pravovremeno prepoznavanje simptoma, odlazak lekaru i odgovarajuća prevencija mogu biti od presudnog značaja za sprečavanje teških komplikacija i smrtnog ishoda.
